niedziela, 23 czerwca 2019

Pokamedulski Klasztor w Rytwianach - "Pustelnia Złotego Lasu" woj. świętokrzyskie

Dziś kolejny odcinek wędrówek po Rytwianach.
Na obrzeżach wsi, głęboko w lesie miejsce to ma swoje położenie, chodzi oczywiście o Pustelnię Złotego Lasu.
Miejsce milczenia, zadumy i wyciszenia, zapraszam na spacer.




Rytwiany - wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Rytwiany.
W latach 1975 - 1998 miejscowość należała do województwa tarnobrzeskiego.
Położona nad rzeką Czarną Staszowską, 5 km na południowy wschód od Staszowa.
Siedziba władz gminy Rytwiany.
"Pustelnia Złotego Lasu" w Rytwianach - konwent powołany do istnienia w 1624 roku z fundacji wojewody krakowskiego Jana Magnusa Tęczyńskiego i jego brata Gabriela, wojewody lubelskiego.
Usytuowana w Rytwianach pustelnia, została skasowana w 1820 roku.


Obecnie jest siedzibą Relaksacyjno - Kontemplacyjnego Centrum Terapeutycznego "SPeS".
Za czasów Tęczyńskich Rytwiany stały się prawdziwym dworem magnackim i przeżywały najświetniejszy okres w swojej historii. 
W 1621 roku Jan Tęczyński sprowadził do Rytwian kamedułów, którzy wybudowali klasztor i kościół.


W 1819 roku przeniesiono ich do Warszawy, a kościół klasztorny służy nielicznym okolicznym mieszkańcom jako kościół parafialny.
Druga po krakowskiej, Pustelnia kongregacji Góry Koronnej, została założona w Rytwianach, niedaleko Staszowa, w rozległym kompleksie leśnym na wielkiej, 8 hektarowej polanie.


Rytwiany leżą w Niecce Nidziańskiej, w południowo - wschodniej części Gór Świętokrzyskich, które wchodzą w skład Pasma Wygiełzowskiego.
Przez obszar ten przepływa kilka malowniczo wkomponowujących się w krajobraz tego terenu rzek, w tym szczególnie godna uwagi jest Czarna.


Wzdłuż niej rozciągają się niezwykle barwne tereny porośnięte łąkami i sześcioma tysiącami hektarów lasu.
Te walory przyrodnicze zadecydowały o osiedleniu się tutaj pustelników kamedułów.
Klasztor położony jest w specjalnej, leśnej strefie przyrodniczo - krajobrazowej z przewagą buka, dębu i grabu, a w jego bezpośrednim sąsiedztwie znajdujemy ciekawy pomnik przyrody - dąb 3-bratek - Trzybratek.


Otaczający miejscowość i pokamedulską pustelnię krajobraz nie stracił na atrakcyjności i nadal przyciąga spragnionych ciszy i kontaktu z przyrodą wędrowników.


W niedalekim rezerwacie krajobrazowo - leśno - wodnym „Dziki Staw” znajduje się modrzewiowy las i potorfowe jeziorko z okalającą go łąką, wykorzystywany obecnie jako staw rybny.
Obecnie kompleks Pustelni to:

  • Zabytkowy kościół pod wezwaniem Zwiastowania NMP, który nie jest parafią ale pełni funkcję rektoratu.
  • Centrum Terapeutyczne SPeS, ośrodek relaksacyjno - kontemplacyjny oferujący szeroką gamę usług dla „współczesnych pustelników”, pragnących wyciszenia i odpoczynku.
  • Galeria Kamedulska - muzeum prezentujące eksponaty świadczące o kamedulskiej przeszłości Pustelni.
  • Biblioteka, w nawiązaniu do kamedulskiej tradycji, gromadzi księgozbiór, który udostępniony gościom Pustelni, pozwala poszerzyć wiedzę o historii miejsca i miło spędzić czas.
  • Ogrody klasztorne, teren rekreacyjno - użytkowy w nawiązaniu do jego dawnych funkcji.
  • Muzeum serialu „Czarne chmury”, niewielka sala na piętrze kościoła, do której prowadzą kręte schody. 
  • Twórcy serialu wykorzystali to pomieszczenie na sceny z refektarza klasztornego. 
  • To tu, w IV odcinku braciszkowie, idąc w sukurs pięknej aktorce z trupy teatralnej, przy użyciu dużej ilości miodu klasztornego, doprowadzili kapitana Knothe - w tej roli Maciej Rayzacher, do podpisania glejtu pozwalającego na wyjazd z klasztoru.
Cały układ klasztoru i kościoła podyktowany był zaleceniami budowlanymi Kongregacji Monte Corona, do której należała rytwiańska pustelnia, wskazania te dotyczyły także architektury świątyni jak i samych pustelni.


Do realizacji wspomnianych wskazań i wymogów angażowano wielu wybitnych artystów. 
W pustelni rytwiańskiej pracowali: o. Venanty da Subiaco, Jan Baptista Falconi, Karol de Prevot. 
Dzięki ich kunsztowi klasztor zyskał miano „perły barokowej architektury”.


W Pustelni Złotego Lasu w Rytwianach życie pustelnicze toczyło się przez ponad dwa wieki. 
Nie omijały jej jednak i nieszczęśliwe wypadki losowe - dwa pożary: w 1737 i 1741 roku, podczas których spłonęła miedzy innymi biblioteka, ani też smutne wydarzenia związane z historią naszego narodu. 

Teren Rytwian podczas niewoli narodowej dostały się w ręce zaboru rosyjskiego i na mocy carskiej ustawy o zniesieniu klasztorów, dnia 16 czerwca 1820 roku dokonano kasacji zakonu kamedulskiego.
W roku 1925 podjęto próbę przywrócenia pierwotnej funkcji obiektu. 
Do klasztoru powrócili mnisi kameduli, lecz stan zabudowań uniemożliwił zamieszkanie i prawidłowe funkcjonowanie. 
W dziesięć lat później, dzięki staraniom władz kościelnych i przy poparciu ostatniego właściciela dóbr rytwiańskich Artura Radziwiłła, świątynia stała się kościołem parafialnym dla mieszkańców Rytwian i okolicznych wiosek. 

Większość zabudowań klasztornych znajdowała się wówczas w stanie upadku lub w ogóle nie istniała.
Kościół pw. Zwiastowania NMP dla zakonników zbudowany został w latach 1625 - 27 według anonimowego projektu przysłanego z Włoch. 
Pracami budowlanymi kierował kameduła o. Sylwano Boselli z Bergamo. 
Z kolei do 1637 r. trwały prace przy wystroju wnętrza. 
Powstał w ten sposób wczesnobarokowy kościół wysokiej klasy, który przetrwał do naszych czasów w niezmienionej formie. 


Zbudowany został na planie prostokąta i posiada bryłę sugerującą układ bazylikowy.
Złożony jest z długiej, siedmioprzęsłowej nawy, ujętej od wschodu kapitularzem oraz zakrystią i kapliczką a od zachodu prostokątnymi kaplicami. 


Wszystkie elewacje kościoła są idealnie symetryczne z portalami pośrodku.
Wstrzemięźliwość zewnętrznej architektury kościoła silnie kontrastuje z manierystycznym bogactwem wystroju wnętrza. 


Ściany i sklepienia pokryte zostały bogatą dekoracją stiukową ze złoceniami oraz wtłoczonymi w jej ramy cyklami fresków o skomplikowanym programie ikonograficznym, których autorem jest o. Venante da Subiaco, w latach 1629 - 38 przeor rytwiańskiego eremu.


Obecnie kościół jest użytkowany przez parafię w Rytwianach i powoli odzyskuje dawny blask.
Pustelnia położona jest w samym środku puszczy rytwiańskiej. 
W otoczeniu pustelni znajduje się ścieżka historyczna o życiu monastycznym. 


Klasztor i kościół można zwiedzać z przewodnikiem w sezonie turystycznym. 
W pustelni corocznie odbywają się imprezy plenerowe: Klasztorna Majówka, Klasztorny Odpust -  15 sierpnia, Leśna Apteka - ostatnia niedziela września.
Zachęcam do odwiedzania tego miejsca nawet dla tych co wierzącymi nie są albo są wyznawcami innej wiary niż katolicka.
Obok tego miejsca nie można przejść obojętnie.
Źródła: Wikipedia, pustelnia.com, zabytkowekoscioly.net
2 grudnia 2018 r.

2 komentarze

  1. Raczej bym się nie odstresowała w takich pustelniczych pokojach.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja też nie ale podobno jest oblężenie i kolejki do takiego odpoczynku.

      Usuń

Miło że mnie odwiedziłeś....zostaw po sobie ślad.
Anonimie-podaj swoje imię.
Jeśli podoba Ci się mój blog to proszę dodaj go do obserwowanych.
Dziękuję i zapraszam ponownie.

Obserwatorzy Blogger